एजेन्सी– भारतीय चलचित्रका दिग्गज अभिनेता नाना पाटेकरको ७५ वर्षको उमेरमा निधन भएको छ। उनका छोरा मल्हारका अनुसार बिहीबार बिहान गोवामा उनको निधन भएको हो।

बिहीबार बिहान गोवास्थित आफ्नै घरमा बेहोस अवस्थामा भेटिएपछि उनलाई अस्पताल लगिएको थियो।

तीव्र अभिनय शैली र विशिष्ट संवाद प्रस्तुतिका लागि परिचित पाटेकर भारतीय चलचित्रका सबैभन्दा चिनिएका अनुहारमध्ये एक थिए।

उनले तीनवटा राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार जितेका थिए। जटिल तथा प्रायः उग्र स्वभावका पात्रलाई प्रभावशाली ढंगले प्रस्तुत गर्ने अभिनेताका रूपमा उनी स्थापित थिए। उनी मराठी चलचित्र र रंगमञ्चका पनि प्रभावशाली व्यक्तित्व थिए।

गोवास्थित मणिपाल अस्पतालका चिकित्सक शेखर साल्करले एएनआई समाचार संस्थालाई दिएको जानकारीअनुसार ४५ मिनेटसम्म लगातार सीपीआर दिए पनि उनलाई बचाउन सकिएन।

पाटेकरले सन् १९७८ मा ‘गमन’ चलचित्रबाट अभिनय यात्रा सुरु गरेका थिए। त्यसपछि उनले विभिन्न चलचित्रमा साना भूमिकामा काम गरे। तर पर्दामा उनले प्रस्तुत गर्ने तीव्र अभिनय शैली छिट्टै चर्चित बन्यो। सन् १९८९ मा ‘परिन्दा’ चलचित्रमा अभिनय गरेपछि उनी भारतभर घरघरमा चिनिन थाले। उक्त चलचित्रमा उनले उग्र तथा कठोर ग्याङस्टर ‘अन्ना’को भूमिका निर्वाह गरेका थिए, जसका लागि उनले पहिलो राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार र फिल्मफेयर अवार्ड प्राप्त गरे।

त्यसपछि पाटेकरले पछाडि फर्केर हेर्नुपरेन। सन् १९९० को दशकमा उनले थुप्रै चलचित्रमा अविस्मरणीय पात्रहरू निर्वाह गरे। उनले प्रस्तुत गरेका फरक–फरक चरित्रले उनको अभिनय क्षमता र कलामाथिको पकडलाई उजागर गरेको थियो।

उनले आफैं निर्देशन गरेको चलचित्र ‘प्रहार’मा मेजर चौहानको भूमिकाका लागि व्यापक प्रशंसा पाए। त्यसपछि ‘अंगार’मा खलनायक मजिद खान, ‘तिरंगा’मा देशभक्त पात्र तथा सबैभन्दा उल्लेखनीय रूपमा ‘क्रान्तिवीर’मा प्रताप नारायण तिलकको भूमिका निर्वाह गरे। ‘क्रान्तिवीर’का लागि उनले उत्कृष्ट अभिनेताको राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार प्राप्त गरेका थिए।

पाटेकर केवल चर्को र उग्र भूमिकाका लागि मात्र परिचित हुन् भन्ने आलोचकहरूको धारणा उनले ‘खामोशी’मा उत्कृष्ट अभिनय गरेर गलत साबित गरे। उक्त चलचित्रमा उनले सुन्न र बोल्न नसक्ने व्यक्तिको भूमिका निर्वाह गरेका थिए।

सन् २०१० मा निर्देशक प्रकाश झाको चलचित्र ‘राजनीति’ले उनको अभिनयमा अर्को आयाम थप्यो। उक्त चलचित्रमा उनले चतुर तथा कुशल राजनीतिज्ञको भूमिका अत्यन्त प्रभावकारी ढंगले प्रस्तुत गरेका थिए।

पाटेकरको लामो अभिनय यात्राले उनको प्रतिभाको व्यापकता देखाउँछ। उनले ग्याङस्टर, सैनिक, प्रहरी, राजनीतिज्ञ, देशभक्त, खलनायक, हास्य पात्रदेखि दुःखान्त पात्रसम्म विभिन्न भूमिका निर्वाह गरेका थिए। उनले हिन्दी र मराठी चलचित्रमा समान रूपमा काम गर्नुका साथै निर्देशक र लेखकका रूपमा पनि योगदान दिएका थिए।

‘परिन्दा’, ‘क्रान्तिवीर’ र ‘अग्निसाक्षी’का लागि प्राप्त उनका तीन राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार उनको सफल अभिनय यात्राका महत्वपूर्ण प्रमाण हुन्।

पाटेकर मराठी र हिन्दी दुवै रंगमञ्चका प्रभावशाली कलाकार पनि थिए। चलचित्रमा चर्चित हुनुअघि उनले लामो समय रंगमञ्चमा काम गरेका थिए। त्यहीँबाट उनले अभिनयमा आवश्यक तीव्रता र अनुशासन विकास गरेका थिए, जुन पछि उनको चलचित्र अभिनयको पहिचान बनेको थियो।

‘पुरुष’ र ‘हामिदाबाईची कोठी’ उनका चर्चित नाटकहरूमध्ये पर्छन्। चलचित्रमा सफलता पाएपछि पनि उनी आफ्नो व्यावसायिक जीवनभर रंगमञ्चसँग सक्रिय रूपमा जोडिइरहे।

पाटेकर सामाजिक तथा राजनीतिक विषयमा आफ्नो स्पष्ट धारणा राख्ने व्यक्तिका रूपमा पनि परिचित थिए। उनी तत्कालीन सरकारको आलोचना गर्न हिच्किचाउँदैनथे। मन्त्री तथा उनीहरूका नीतिको सार्वजनिक रूपमा आलोचना गर्दा उनी निकै स्पष्ट, निर्भीक र कुनै संकोच नराख्ने शैलीका लागि परिचित थिए।