काठमाण्डु – पटकपटक चिया निर्यातमा अवरोध गरेको भारतले फलाम तथा स्टिल निर्यातमा पनि अवरोध गरेको छ ।

भारतले सेफगार्ड ड्युटी (संरक्षणत्मक भन्सार महसुल) लागू गर्नुका साथै बीआईएस प्रमाणपत्र अनिवार्य बनाएपछि नेपालको फलाम तथा स्टिल निर्यातमा भारतीय अवरोध सृजना भएको हो ।

गत डिसेम्बरमा भारतले सस्तो आयात रोक्न स्टिल उत्पादनमा ११ देखि १२ प्रतिशतसम्मको तीनवर्षे सेफगार्ड ड्युटी लगाएको थियो । यो महसुल पहिलो वर्ष १२, दोस्रो वर्ष ११.५ र तेस्रो वर्ष ११ प्रतिशत रहनेछ । यो व्यवस्था चीन, भियतनाम र नेपालबाट हुने आयातमा लागू गरिएको छ ।

निर्यात अवरोधले नेपालमा फलाम तथा स्टिल उत्पादकहरूका अनुसार भारततर्फ हुने निर्यात करिब दुईतिहाइले घटेको छ ।

नेपाली उद्योगीहरूका अनुसार पछिल्लो भारतीय अवरोधका कारण पछिल्लो ११ महिनामा उनीहरूले १० अर्ब ५९ करोड नेपाली रुपैयाँ बराबरको आम्दानी गुमाएका छन् । त्यसैले उनीहरूले प्रधानमन्त्री बालेन शाह नेतृत्वको सरकारलाई भारत सरकारसँग यस विषयमा कूटनीतिक पहल गर्न आग्रह पनि गरेका छन् ।

उद्योगीहरूले यसका कारण आफ्ना उद्योगमा कार्यरत श्रमिकहरूको रोजगारीसमेत जोखिममा परेको बताएका छन् । साथै, भारतले भविष्यमा आयातमा अझ कडा प्रतिबन्ध लगाउन सक्ने चिन्तासमेत व्यक्त गरेका छन् ।

गत आर्थिक वर्षको पहिलो ११ महिनामा नेपालले भारतमा फलाम तथा स्टिल निर्यातबाट १५ अर्ब ४२ करोड रुपैयाँ आम्दानी गरेको थियो । तर चालु आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा यो आम्दानी ६८.६७ प्रतिशतले घटेर ४ अर्ब ८३ करोड रुपैयाँमा सीमित भएको छ ।

नेपालमा फलाम र स्टिलको वार्षिक माग करिब १२ लाख टन छ र स्वदेशी उद्योगहरू हाल त्यो माग पूरा गर्न सक्षम छन् । नेपालको स्टिलको मुख्य बजार भारत नै हो ।

भारतमा चीनले नेपाल र भियतनाममार्फत स्टिल डम्पिङ गरिरहेको आरोप लाग्दै आएको छ । त्यसकै पृष्ठभूमिमा भारतले आयातमा कडाइ गरेको बताइएको छ ।

भारतको नयाँ व्यापार नीतिका कारण नेपाललाई १० अर्ब ५९ करोड रुपैयाँ बराबरको आर्थिक क्षति भएको छ । यसले सरकारको राजस्वमा समेत असर पार्ने र रोजगारी गुम्ने जोखिम बढाएको उद्योगीहरूको भनाइ छ ।

उद्योगीहरूले भारतले विशेषगरी चिनियाँ कच्चा पदार्थ प्रयोग गरेर उत्पादन गरिएका स्टिलजन्य वस्तुहरूमा थप प्रतिबन्ध लगाउने तयारी गरिरहेको दाबी गरेका छन् । यदि त्यसो भए नेपाली स्टिल उद्योग थप संकटमा पर्ने उनीहरूको भनाइ छ ।

उद्योगीहरूका अनुसार नेपाल अझै पनि अल्पविकसित मुलुकको सूचीमा रहेकाले भारतले सेफगार्ड शुल्क लगाउनु उचित होइन । उनीहरूले यसले उत्पादन र निर्यात दुवैमा गम्भीर असर पारेको बताएका छन् ।

नेपालले हरेक वर्ष भारतमा करिब १ लाख ४५ हजार ९३२ टन फलाम तथा स्टिलजन्य सामग्री निर्यात गर्दै आएको छ, जसको मूल्य करिब १६ अर्ब ३५ करोड रुपैयाँ बराबर हुन्छ ।

उद्योगीहरूले प्रधानमन्त्री शाहलाई भारतसँग वार्ता गरी नेपाली फलाम तथा स्टिल उत्पादनमा लगाइएको शुल्क हटाउन पहल गर्न आग्रह गरेका छन् । यसअघि चिया निर्यातसम्बन्धी विवादमा नेपाल सरकारको अनुरोधपछि भारतले केही सहुलियत दिएको उदाहरण उनीहरूले प्रस्तुत गरेका छन् ।