काठमाण्डु – रसुवाको भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीका कारण दूरसञ्चार सेवा अवरुद्ध भएका क्षेत्रहरूमा नेटवर्क पुन:स्थापनाका कार्यहरू तीव्र पारिएको छ ।

बाढी र पहिरोले रसुवा, नुवाकोट र धादिङ जिल्लाका दूरसञ्चार सेवा अवरुद्ध भएको छ । बाढीका कारण नेपाल टेलिकम र एनसेलका ७५ भन्दा बढी क्षेत्रहरू प्रभावित भई सञ्चार सेवा अवरुद्ध भएको थियो ।

विपद्को क्षति र प्रमुख चुनौतीहरू प्रारम्भिक विवरणअनुसार बाढीका कारण २०० भन्दा बढी मानवीय क्षतिको आशंका गरिएको छ । विपद्का कारण विद्युत्, प्रसारण लाइन र दूरसञ्चार पूर्वाधारमा व्यापक क्षति पुगेकाले आपतकालीन सञ्चार सेवा सञ्चालनमा चुनौती खडा भएको छ ।

भोटेकोशी–त्रिशूली करिडोरमा आएको भीषण बाढी र पहिरोका कारण २० भन्दा बढी फाइबर रुट पूर्वाधारमा गम्भीर क्षति पुगेको छ । दुर्गम हिमाली भूभाग र सीमित सडक पहुँचका कारण ३० भन्दा बढी क्षेत्रमा इन्धन तथा सामग्री आपूर्ति शृंखला अवरुद्ध भएको छ ।

प्रतिकूल मौसम र निरन्तरको वर्षाका बाबजुद नेपाल टेलिकमका ५० र एनसेलका २८ गरी कुल ७८ वटा साइटमा सेवा अवरुद्ध भएका थिए । १५० भन्दा बढी सेलहरूमा नेटवर्क कन्जेसन (अत्यधिक भीडभाड) का कारण प्रभावित क्षेत्रमा कल गर्न कठिन भइरहेको छ ।

पुन:स्थापनाका प्रयासहरू र हालसम्मको प्रगति आपतकालीन अवस्थालाई सम्बोधन गर्न ‘वार रुम’ स्थापना गरी कार्यविभाजन र निरन्तर समन्वयमार्फत साइट पुन:स्थापनालाई तीव्र बनाइएको छ । दुर्गम हिमाली क्षेत्रहरूमा प्राविधिक टोली र उपकरणहरू पुर्‍याउन हवाई मार्ग (हवाई उद्धार) को प्रयोग गरिएको छ । यसअन्तर्गत हेलिकप्टरमार्फत २० पटक उडान गरी दुर्गम र अत्यावश्यक क्षेत्रमा माइक्रोवेभ, १५ थान मोबाइल डिजेल जेनेरेटर, २० वटा ब्याट्री बैंक, २०० लिटर इन्धन र १० भन्दा बढी बीटीएस उपकरणहरू ढुवानी गरिएको छ । यसमा हुवावे मुख्यालयका प्राविधिक विज्ञहरूको टोली समेत सहभागी रहेको छ ।

हालसम्म प्रभावित ७८ साइटहरूमध्ये ३४ वटा साइट पुन:स्थापना भइसकेका छन्, जसमा नेपाल टेलिकम र एनसेलका १० वटा महत्वपूर्ण संयुक्त साइटहरू र २० भन्दा बढी फाइबर लिंकहरू समावेश छन् । १०० भन्दा बढी साइटहरूमा नेटवर्क अप्टिमाइजेसन सम्पन्न गरी कल सेटअप सफलता दर ९७% भन्दा माथि पुर्‍याइएको छ ।

भावी कार्ययोजना हाल नेपाल टेलिकमका ३८ र एनसेलका ६ गरी कुल ४४ वटा साइटहरू पुन:स्थापना गर्न बाँकी रहेको छ । यी बाँकी साइटहरूको पुन:स्थापनाका लागि स्पष्ट कार्ययोजना बनाइएको छ, जसअन्तर्गत पहिलो प्राथमिकतामा ३ वटा साइटमा हवाई ढुवानीमार्फत एमडीजी र ९ वटा साइटमा फाइबर लिंक पुन:स्थापना गरी सञ्चालनमा ल्याइने जनाइएको छ ।

सेवाको निरन्तरता र स्थायित्व सुनिश्चित गर्नका लागि ५ वटा फिल्ड टोली, २५ जनाभन्दा बढी जनशक्ति र ५ वटा सवारीसाधन तयारी अवस्थामा (स्ट्यान्डबाइ) राखिएको छ । प्रभावित क्षेत्रका साइटहरूलाई २४ घण्टै (२४×७) निगरानीमा राखेर अनुगमन गर्ने र ईएचएस (वातावरण, स्वास्थ्य र सुरक्षा) सुनिश्चित गर्दै सुरक्षित रूपमा कार्यसञ्चालन गर्ने योजना सरकारको छ ।