काठमाण्डु – कम्बोडिया र थाइल्वाण्डबीच फेरि हिंसा भड्किएको छ । सोमबार बिहान थाइल्याण्डले कम्बोडियाली अड्डाहरूमा हवाई आक्रमण सुरु गरेको छ। थाइल्याण्डले ती सैन्य अड्डाहरूलाई मात्र लक्षित गरेको दाबी गरेको छ। यी आक्रमण विवादित थाइल्याण्ड-कम्बोडिया सीमामा भएको हो ।

थाइल्याण्डले सोमबार बिहान कम्बोडियाबाट आफ्ना सेनामाथि गोलीबारी भएको र एक सैनिकको मृत्यु भएको तथा अन्य आठ जना घाइते भएको बताएको छ।

थाई सेनाका प्रवक्ताले पत्रकार सम्मेलनमा कम्बोडियाबाट भएको गोलीबारीमा एक सैनिकको मृत्यु भएको र अन्य आठ जना घाइते भएको बताएका छन्।

साथै कम्बोडियाले आक्रमण थाइल्याण्डले सुरु गरेको र त्यसको कुनै प्रतिक्रिया नदिएको दाबी गरेको छ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र मलेसियाले थाइल्याण्ड–कम्बोडियाबीच मध्यस्थता गरेको युद्धविराम सम्झौता दुवै देशले एकअर्कामाथि उल्लंघन गरेको आरोप लगाएका छन्।

यस वर्षको जुलाईमा सीमा विवादका कारण दुई देशबीच पाँच दिनसम्म द्वन्द्व भएको थियो। यसको परिणामस्वरूप कम्तिमा ४८ जनाको मृत्यु भएको थियो भने करिब तीन लाख मानिस विस्थापित भएका थिए।

दुबै देशले लामो समयदेखि सीमामा अवस्थित प्राचीन शिव मन्दिर, प्रेह विहार (प्रेह विहार) र ता मुएन थोमको स्थललाई लिएर विवाद गर्दै आएका छन्। यो मन्दिर कम्बोडियाको भूभागभित्र पर्दछ, तर दुवै देशले वरपरको जग्गाको स्वामित्व दाबी गर्छन्।

दुवै देशले लामो समयदेखि प्रेह विहार मन्दिरको बारेमा विवाद गर्दै आएका छन्। थाइल्याण्डले मन्दिरको नियन्त्रण प्राप्त गर्न निरन्तर प्रयास गर्‍यो, जसले गर्दा कम्बोडियाले १९५९ मा यो मुद्दालाई अन्तर्राष्ट्रिय अदालतमा पुर्‍यायो।

१९६२ मा एक अदालतले मन्दिर कम्बोडियाको भएको फैसला सुनायो। अदालतले थाइल्याण्डलाई आफ्नो सेना फिर्ता बोलाउन आदेश दियो। थाइल्याण्डले यो निर्णय स्वीकार गर्यो, तर वरपरको जग्गामा विवाद जारी राख्यो।

२००८ मा मन्दिरलाई युनेस्कोको विश्व सम्पदा स्थल घोषित गरिएपछि विवाद झनै बढ्यो। मन्दिरलाई मान्यता दिएपछि दुई देशका सेनाहरू बीच फेरि झडप सुरु भयो र २०११ मा स्थिति यति बिग्रियो कि हजारौं मानिसहरू आफ्नो घर छोड्न बाध्य भए।

२०१३ मा अदालतले आफ्नो पहिलेको निर्णयलाई स्पष्ट पार्दै मात्र नभई वरपरको क्षेत्र पनि कम्बोडियाको भएको आदेश दियो । थाइल्याण्डलाई पनि यस क्षेत्रबाट आफ्नो सेना पूर्ण रूपमा फिर्ता बोलाउन आदेश दिइएको थियो। यद्यपि, सीमा समस्या पूर्ण रूपमा समाधान भएको छैन।

थाइल्याण्ड र कम्बोडियाको इतिहास लामो समयदेखि खमेर साम्राज्य (कम्बोडिया) र सियाम राज्य (थाइल्याण्ड) बीचको द्वन्द्वसँग जोडिएको छ।

फ्रान्सेली र बेलायती शासनकालमा दुई देशहरू बीचको सिमाना पनि तनावपूर्ण थियो, जसले गर्दा प्रेह विहार (प्रेह विहार) र ता मुएन थोम मन्दिर वरपरको जग्गाको अधिकारलाई लिएर कानुनी र राजनीतिक विवादहरू जारी थिए।

१९०७ मा जब कम्बोडिया फ्रान्सेली शासनको अधीनमा थियो, दुई देशहरू बीच ८१७ किलोमिटर लामो सीमा कोरिएको थियो।

नक्सामा प्रेह विहार मन्दिरलाई कम्बोडियाको भागको रूपमा देखाइएकोमा थाइल्याण्डले विरोध गर्‍यो। टा मुएन थोम मन्दिर थाइल्याण्डमा देखाइएको थियो, यद्यपि कम्बोडियाले यसलाई आफ्नो मान्दछ।