काठमाण्डु – आसन्न प्रतिनिधी सभा सदस्य निर्वाचनमा कर्णालीका नौ पूर्वमन्त्रीहरू चुनावी मैदानमा उत्रिएका छन् ।

१२ निर्वाचन क्षेत्र रहेको कर्णालीमा कर्णाली प्रदेश सरकारका चारजना मन्त्री र पाँच जना संघीय सरकारका मन्त्रीहरू मैदानमा छन् ।

पूर्वअर्थमन्त्री जनार्दन शर्मा, पूर्वगृहमन्त्री शक्तिबहादुर बस्नेत, पूर्वपर्यटन मन्त्री खड्कबहादुर बिश्वकर्मा, पूर्वसहरी विकास मन्त्री धनबहादुर बुढा र कर्णाली प्रदेशका पूर्वमुख्यमन्त्री तथा पूर्वऊर्जामन्त्री महेन्द्र बहादुर शाही चुनावी मैदानमा छन् ।

त्यस्तै कर्णाली प्रदेश सरकारका पूर्वमन्त्री नरेश भण्डारी जुम्लाबाट, गोपाल शर्मा रुकुम पश्चिमबाट, चन्द्रबहादुर शाही मुगुबाट र अम्मरबहादुर थापा दैलेख–१ बाट उम्मेदवार बनेका छन् । यी सबै पूर्वमन्त्रीहरु माओवादी र एकीकृत समाजवादी पृष्ठभूमिका हुन् ।

तत्कालिन नेकपा माओवादीका प्रभावशाली नेता जनार्दन शर्मा र उनकै विश्वास पात्र गोपाल शर्मा रुकुम पश्चिमबाट चुनावी प्रतिपस्र्धामा छन् ।

जनार्दन र कर्णाली प्रदेशका पूर्वआर्थिक मामिला मन्त्री गोपाल शर्मा पुरानो माओवादी पार्टीका नेता हुन् । कुनै समय नेकपाका संयोजक प्रचण्डका विश्वास पात्र मानिएका शर्मा आगामी चुनावमा भने आफ्नै कार्यकर्ता गोपाल शर्मासँग प्रतिस्पर्धा गर्दैछन् ।

माओवादीको आधारक्षेत्र मानिने रुकुम पश्चिममा जनार्दनको आफ्नै पनि प्रभाव राम्रो छ । जनार्दनको प्रभावकै कारण २० वर्षदेखि लगातार तत्कालिन माओवादीले जित्दै आएको छ । प्रचण्डको विश्वासकै कारण कर्णालीमै उनको प्रभाव रहन्थ्यो । त्यसैले कर्णाली सरकारको मुख्यमन्त्री जो भए पनि उनकै इशारामा चल्ने समय थियो कुनै बेला ।

यतिसम्म कि महेन्द्रबहादुर शाही मुख्यमन्त्री हुँदा उनले कर्णाली प्रदेश सरकार सञ्चालनको उच्चस्तरीय संयन्त्र बनाएर जनार्दनलाई संयोजक बनाएका थिए ।

रुकुम पश्चिममा जनार्दनको नाम लिएर जो कोही चुनावमा गएपनि जितिन्छ भन्ने प्रभाव बनाएका थिए उनले । तर, अहिले उनी आफै चुनाव कसरी जित्ने भन्ने रणनीतिमा छन् । उनले तत्कालिन पार्टी छाडेर प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टीबाट चुनावमा होमिएका छन् ।

रुकुम पश्चिममा कुनै बेलाका आफ्नै कार्यकर्ता गोपाल शर्मासँग भिड्दैछन् जनार्दन । गोपाल शर्मा पनि कर्णाली प्रदेश सरकारको आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री भइसकेका छन् ।

जनार्दन र गोपाल शर्माको प्रतिस्पर्धाले एक शर्माले हारको तिखो अनुभव चाख्नु पर्ने छ । यहाँबाट जसले जित्दा पनि एक जना पूर्वमन्त्रीले हार भोग्नु पर्नेछ । दुवै जना पूर्वमाओवादी पृष्ठभूमीकै भएको कारण रुकुम पश्चिमको परिणाम आंकलन गर्न नसकिए पनि एमालेसँगको समीकरणले जनार्दनलाई बलियो बनाएको चर्चा चल्न थालेको छ ।

रुकुमपश्चिममा जनार्दनले पार्टी परित्याग गरेसँगै एक निर्वाचन क्षेत्रको जित पनि गुमाउनुपर्ने भय नेकपा वृत्तमा चलेको छ । आगामी निर्वाचनको परिणाम आफ्नो पक्षमा पार्न नेकपाले आफ्नो सबै शक्ति परिचालन गरेको भएपनि जनार्दनलाई हराउन सकिँदैन भन्ने निश्कर्षमा पुगेको नेकपाका एक नेताले बताए ।

पूर्व गृहमन्त्री भई सकेका शक्ति बहादुर बस्नेत जाजरकोटबाट चुनावी मैदान छन् । नेपाली काँग्रेसका खडकबहादुर बिसीसंग बस्नेतको प्रतिष्पर्धा हुने अनुमान गरिएको छ । माओवादी शान्ति प्रक्रियामा आए यता जाजरकोटबाट लगातार चुनाव जित्दै आएका बस्नेतलाई उनको पार्टीका नेताहरूलाई मिलाउनु पर्ने चुनौती छ । चुनावमा टिकटका आकांक्षी रहेका गणेश प्रसाद सिंहले पार्टी परित्याग गरेको घोषणा गरेपछि बस्नेतलाई चुनाव जित्न सहज नभएको स्थानीयको आंकलन छ ।

सँधै टिकट ल्याउन सफल भएपनि यो पटक जाजरकोटबाट चुनाव जित्न सहज नभएको स्थानीय बताउँछन् । उनलाई नेपाली कांग्रेसका खडक बिसी र नेकपा एमालेका डम्मर सिंहले चुनौती दिएका छन् ।

पटक पटक चुनाव जितेर पनि जिल्लाको बिकासमा खासै केही गर्न नसकेका बस्नेतलाई आसन्न चुनाव जित्न निकै गाह्रो हुने मतदाताको अनुमान छ ।

पूर्वसहरी विकासमन्त्री धनबहादुर बुढा डोल्पाबाट चुनाव लडेका छन् । तत्कालिन समयमा नेकपा एकीकृत समाजवादीबाट मन्त्री बनेका बुढा पार्टी एकीकरण पछि नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीबाट उम्मेदवार छन् । रोचक त के छ भने उनले आफ्नै सहोदर दाजु नेपाली कांग्रेसका सह महामन्त्री कर्णबहादुर बुढासँग प्रतिष्पर्धा गर्दैछन् ।

यसअघि कांग्रेस र तत्कालिन माओवादीसँगको गठबन्धनका कारण एकीकृत समाजवादीको कोटामा पर्न सफल भएका धनबहादुरलाई उनकै दाजु कर्णबहादुर हराउने अड्कल स्थानीयको छ ।

तत्कालिन युद्धको बेला खड्कबहादुर विश्वकर्मा युद्धको योजनाकार थिए । त्यहीबेला महेन्द्रबहादुर शाही जनमिलिसियामा भर्ना भएर जनयुद्धमा सहभागि भए । महेन्द्रबहादुर शाही जनयुद्धको प्रभावबाट शान्ति प्रक्रियामा पुग्दासम्म छापामार हुँदै डिभिजन कमाण्डर बने भने खड्कबहादुर तत्कालिन अन्तरिम कालमा विधायक बनेर संसद छिरे ।

प्रचण्डका विश्वास पात्र प्रकाण्ड २०६४को संविधान सभापछि प्रचण्डको मन्त्रिपरिषद्मा मन्त्री पनि बने । नेकपा माओवादीका प्रवक्ता समेत रहेका प्रकाण्डले उम्मेदवारी दर्ता गराएसँगै कालिकोटको राजनितिक माहोल फेरिने आंकलन गरिएको छ ।

२०७० सालको संविधान सभा निर्वाचन यता कहिले संघमा र कहिले प्रदेशमा चुनाव लडेर जित्ने अवसर पाएका महेन्द्रका लागि यति बेला चाहि जित सहज हुने छैन । माओवादीभित्रको तीव्र असन्तुष्टि, प्रकाण्डको पुनरागमन र महेन्द्रको लामो संसदीय यात्राले मतदातालाई बनाएको निराशाले कालिकोटको परिणाम कांग्रेस एमालेको पोल्टामा पर्न सक्ने अनुमान पनि गरिएको छ ।

कर्णाली प्रदेश सरकारका पूर्व भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्री अमरबहादुर थापा दैलेख–१बाट, पूर्वभूमी व्यवस्था कृषि तथा सहकारी मन्त्री चन्द्रबहादुर शाही मुगुबाट र पूर्वआन्तरिक मामिला तथा कानुन मन्त्री नरेश भण्डारी जुम्लाबाट चुनावी मैदानमा होमिएका छन् ।

२०७९ सालको प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा नेपाली कांग्रेस र माओवादी, समाजवादीसँगको गठबन्धनबाट दैलेख–१बाट झिनो मतान्तरले चुनाव जितेका अमर थापा आगामी निर्वाचनमा पनि उम्मेदवार बनेका छन् । उनलाई नेपाली कांग्रेसकी बासना थापाले चुनौती दिनेछन् ।

माओवादी र एकीकृत समाजवादीको कमजोर संगठन, यस अघि पनि पटक पटक चुनाव जितेर पनि जिल्लाको विकासका लागि केही नगरेको आरोपकाबीच नेपाली कांग्रेसको युवा उम्मेदवार बासना थापा र एमालेका रविन्द्र शर्माले चुनौति बनेका छन् ।

जुम्लाका पूर्वमन्त्री नरेश भण्डारीका लागि कांग्रेसका पुराना नेता दीपबहादुर शाही, राप्रपाका चर्चित नेता ज्ञानबहादुर शाही र रास्वपाकी विनिता कठायतको प्रतिस्पर्धाबीच जित निकाल्न सहज हुने छैन । यसभन्दा अगाडिका परिणाम हेर्ने हो भने जुम्ली जनताले मत दोहर्‍याएको देखिदैन । मुगुका पूर्वमन्त्री चन्द्रबहादुर शाहीले नेपाली कांग्रेसका खडकराज शाहीसँग तीव्र प्रतिस्पर्धा हुनेछ ।