रियाद- साउदी अरबको राजधानी रियादस्थित किङ खालिद अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा भएको क्षेप्यास्त्र आक्रमणमा कम्तीमा १२ जनाको मृत्यु र ३०९ जना घाइते भएका छन्।

आक्रमणपछि विमानस्थलको सञ्चालन निलम्बन गरिएको छ भने राजधानीका विद्यालयलाई एक सातासम्म अनलाइन माध्यमबाट पठनपाठन गर्न निर्देशन दिइएको छ।

साउदी अरबको नागरिक उड्डयन प्राधिकरणका अनुसार मृतकमध्ये चारजना साउदी तथा दुई जना बंगलादेशी नागरिक छन्। त्यसैगरी अमेरिका, इजिप्ट, जोर्डन, सिरिया, प्यालेस्टाइन र सुडानका एक-एक जना नागरिक छन्। घाइतेमध्ये केहीको अवस्था गम्भीर छ।

साउदी नेतृत्वको सैन्य गठबन्धनले छिमेकी यमनका इरानसमर्थित हुथी विद्रोहीलाई आक्रमणको जिम्मेवार ठहर गर्दै निर्णायक जवाफ दिने चेतावनी दिएको छ। हुथी समूहले भने शनिबारको आक्रमणको जिम्मेवारी तत्काल लिएको छैन।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले हुथीविरुद्ध साउदी अरबले गर्ने सैन्य कारबाहीमा अमेरिका सहभागी हुन सक्ने संकेत दिएका छन्। यसले मध्यपूर्वको द्वन्द्व थप फैलिने चिन्ता बढाएको छ।

के भएको थियो विमानस्थलमा ?

गल्फ न्युज र एएफपीका अनुसार शनिबार भएको आक्रमणमा रियाद विमानस्थलको घरेलु उडान सञ्चालन हुने टर्मिनल ३ र ४ रहेको परिसरलाई निशाना बनाइएको थियो।

एक कूटनीतिक स्रोतले एएफपीलाई क्षेप्यास्त्रबाट आक्रमण भएको जानकारी दिएको छ। घटनाका बेला विमानस्थलमा रहेका एक यात्रुले आफू गेट नम्बर ४०३ मा रहेको र नजिकैको गेटमा आक्रमण हुँदा मानिसहरू घाइते भएको देखेको बताएका छन्।

आक्रमणपछि विमानस्थलको क्षतिको मूल्याङ्कन र सुरक्षा जाँचका लागि उडान तथा अवतरण रोकिएको थियो। उडान ट्र्याक गर्ने वेबसाइट फ्लाइटराडार२४का अनुसार विमानस्थल बन्द रहने समय आइतबार राति ९ बजेसम्मका लागि विस्तार गरिएको थियो।

गल्फ न्युजले एएफपीलाई उद्धृत गर्दै यस घटनालाई सन् २०१५ यता साउदी भूमिमा भएको सबैभन्दा घातक आक्रमणका रूपमा उल्लेख गरेको छ। सन् २०१५ को मेमा कतिफस्थित शिया मस्जिदमा इस्लामिक स्टेटले गरेको आत्मघाती आक्रमणमा २१ जनाको मृत्यु भएको थियो।

हुथी विद्रोहीमाथि आरोप

साउदी नेतृत्वको सैन्य गठबन्धनका प्रवक्ता मेजर जनरल तुर्की अल मलिकीले विमानस्थलमाथिको आक्रमणलाई ‘पूर्णस्तरको युद्ध अपराध’ भनेका छन्।

नागरिक यात्रु र विमानस्थलका कर्मचारीको मृत्यु तथा घाइते हुने गरी भएको आक्रमणको निर्णायक जवाफ दिइने उनले बताएका छन्।

हुथी विद्रोहीले बिहीबार विमानस्थललाई लक्षित गरी भएका आक्रमणको जिम्मेवारी लिएको थियो। समूहले ती आक्रमणमा तीन जनाको मृत्यु भएको र एउटा विमानमा क्षति पुगेको दाबी गरेको थियो।

तर शनिबारको घातक आक्रमणमा आफ्नो संलग्नता रहेको दाबी हुथी समूहले तत्काल गरेको छैन। द्वन्द्वरत पक्षका कतिपय दाबी स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि नभएको एएफपीले जनाएको छ।

अमेरिका युद्धमा तानिन सक्छ ?

अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले हुथी विद्रोहीविरुद्ध साउदी अरबले गर्ने सैन्य कारबाहीमा अमेरिका सहभागी हुने सम्भावनाबारे सोधिएको प्रश्नमा ‘हुन सक्छ’ भन्ने जवाफ दिएका छन्।

उनले साउदी युवराज मोहम्मद बिन सलमानसँग कुराकानी गर्ने बताएका छन्। रियादमा भएको घटनालाई उनले ‘अस्वीकार्य’ भनेका छन्।

अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले आक्रमणमा एक अमेरिकी नागरिकको पनि मृत्यु भएको पुष्टि गरेका छन्।

एएफपीका अनुसार साउदी अरबले यसअघि पनि हुथीविरुद्धको सैन्य कारबाहीमा अमेरिकी सहयोग मागेको भए पनि वासिङ्टनले ती अनुरोध अस्वीकार गरेको अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका थिए।

अहिले ट्रम्पले दिएको संकेत भनेको अमेरिकी सहभागिताको सम्भावना हो। अमेरिकाले सैन्य कारबाहीमा सहभागी हुने औपचारिक निर्णय गरिसकेको पुष्टि भएको छैन।

रियादका विद्यालय अनलाइनबाट

आक्रमणपछि साउदी अरबको शिक्षा मन्त्रालयको निर्देशनअनुसार रियादका विद्यालयमा एक सातासम्म दूरशिक्षा लागू गरिएको छ।

एएफपीले हेरेको विद्यालयको इमेलमा मन्त्रालयको आदेश उद्धृत गर्दै रियादका सबै विद्यालय एक सातासम्म अनलाइन माध्यमबाट सञ्चालन हुने उल्लेख छ।

एक महिनाभन्दा कम अवधिमा विद्यालयलाई यसरी अनलाइन माध्यममा सारिएको यो दोस्रो पटक भएको गल्फ न्युजले जनाएको छ।

विदेशी दूतावासले नागरिक रोके

अमेरिका, क्यानडा, जर्मनी र स्पेनका दूतावासले आफ्ना नागरिकलाई रियाद विमानस्थल नजान चेतावनी दिएका छन्।

एक वरिष्ठ पश्चिमी कूटनीतिज्ञका अनुसार केही दूतावासले आगामी एक सातासम्म आफ्ना कर्मचारीलाई विमानस्थल प्रयोग गर्न प्रतिबन्ध लगाएका छन्।

अक्टोबर ११ मा जारी सुरक्षा सूचनामा साउदी अरबस्थित अमेरिकी मिसनले उडान रद्द हुन सक्ने, हवाई क्षेत्र बन्द हुन सक्ने र यात्रामा अवरोध आउन सक्ने चेतावनी दिएको छ।

यात्रुलाई सम्बन्धित वायुसेवा कम्पनीसँग आफ्नो उडानको अवस्था पुष्टि गरेर मात्र विमानस्थल जान आग्रह गरिएको छ।

खाडी क्षेत्रका उडान प्रभावित

रियाद आक्रमणपछि संयुक्त अरब इमिरेट्स र साउदी अरबबीचका हवाई सेवामा समेत असर परेको छ।

एमिरेट्स, इतिहाद एयरवेज, फ्लाईदुबई र एयर अरेबियाले साउदी अरब जाने तथा त्यहाँबाट फर्कने केही उडान रद्द गरेका छन् वा उडान तालिका परिवर्तन गरेका छन्।

यसअघि हिमालय एयरलाइन्सले पनि सुरक्षा जोखिमलाई कारण देखाउँदै असोज २५ का लागि निर्धारित काठमाडौं–दमाम र दमाम–काठमाडौं उडान रद्द गरेको जनाएको थियो।

क्षेत्रीय तनाव बढ्दै जाँदा साउदी अरब जाने र त्यहाँबाट अन्य देशतर्फ यात्रा गर्ने यात्रु प्रभावित हुने जोखिम छ।

यी देशद्वारा निन्दा

आक्रमणपछि विभिन्न देशले साउदी अरबप्रति ऐक्यबद्धता जनाउँदै नागरिक र नागरिक पूर्वाधारमाथिको आक्रमणको निन्दा गरेका छन्।

पाकिस्तान: प्रधानमन्त्री शहबाज सरिफले आक्रमणको निन्दा गर्दै साउदी अरबको सुरक्षाप्रति पाकिस्तानको प्रतिबद्धता दोहोर्‍याएका छन्। उनले दुई देशबीचको रक्षा सम्झौताअनुसार साउदी सुरक्षामा पाकिस्तानको प्रतिबद्धता रहेको बताएका छन्।

भारत: भारतीय विदेश मन्त्रालयले आक्रमणलाई कडा शब्दमा निन्दा गर्दै साउदी अरबको सार्वभौमिकताको रक्षामा त्यहाँको सरकार र जनताप्रति ऐक्यबद्धता जनाएको छ। नागरिक तथा महत्त्वपूर्ण पूर्वाधारमाथिका आक्रमण तत्काल रोक्न पनि भारतले आग्रह गरेको छ।

कतार: कतारले आक्रमणलाई साउदी अरबको सार्वभौमिकतामाथिको गम्भीर उल्लंघन र क्षेत्रीय सुरक्षा, नागरिक तथा हवाई सुरक्षाका लागि प्रत्यक्ष खतरा भनेको छ।

जोर्डन: जोर्डनले आक्रमणलाई साउदी अरबको सार्वभौमिकतामाथिको उल्लंघन र क्षेत्रीय स्थिरताका लागि खतरनाक तनाव वृद्धिका रूपमा व्याख्या गरेको छ। यसले अन्तर्राष्ट्रिय कानुन र संयुक्त राष्ट्रसंघको बडापत्रको उल्लंघन गरेको जोर्डनको भनाइ छ।

इजिप्ट: इजिप्टले साउदी अरबमाथि जारी आक्रमणको निन्दा गर्दै नागरिकको सुरक्षाप्रति बेवास्ता गरिएको जनाएको छ। यस्ता आक्रमण अन्तर्राष्ट्रिय कानुनविपरीत रहेको इजिप्टको भनाइ छ।

मध्यपूर्वमा बढ्दो जोखिम

यमनमा साउदी समर्थित सरकार र इरानसमर्थित हुथी विद्रोहीबीच लामो समयदेखि संघर्ष चलिरहेको छ। पछिल्लो आक्रमणले नागरिक उड्डयन, क्षेत्रीय सुरक्षा र अन्तर्राष्ट्रिय यात्रामा थप जोखिम सिर्जना गरेको छ।

अमेरिका साउदी अरबको सैन्य कारबाहीमा सहभागी भएमा द्वन्द्व थप व्यापक बन्न सक्ने चिन्ता छ। तर अमेरिकी निर्णय, हुथी विद्रोहीको औपचारिक प्रतिक्रिया र विमानस्थल पुनः सञ्चालन हुने समयबारे स्पष्टता आउन बाँकी छ।

अहिलेसम्मको घटनाक्रमले साउदी अरबमाथिको आक्रमण सैन्य घटनामा मात्र सीमित नरही हवाई सेवा, शिक्षा र अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिसम्म फैलिएको देखाएको छ।