काठमाण्डु– अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँग सम्झौता नभए पुनः सैन्य कारबाही गर्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्। यसको जवाफमा इरानले अमेरिका र इजरायलले फेरि आक्रमण गरे खाडी क्षेत्रमा समुद्रमुनिका इन्टरनेट केबललाई निशाना बनाउने चेतावनी दिएको छ।

ट्रम्पले शुक्रबार फ्लोरिडामा आयोजित चुनावी सभामा इरानविरुद्ध फेरि ‘अपरेसन एपिक फ्युरी’ सञ्चालन गर्न सकिने बताएका हुन्। उनले नयाँ सैन्य कारबाही कहिले र कुन स्वरूपमा हुन्छ भन्नेबारे भने स्पष्ट पारेका छैनन्।

अमेरिकाले फेब्रुअरी २८ मा इरानविरुद्ध सुरु गरेको युद्धलाई ‘एपिक फ्युरी’ नाम दिएको थियो। ट्रम्पले इरानले सम्झौता नगरे अर्को चरणको सैन्य कारबाही हुन सक्ने संकेत गरेका छन्।

यसअघि ह्वाइट हाउस बाहिर पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले युद्ध छिट्टै अन्त्य गर्न सकिने बताएका थिए।

‘हामी यो युद्ध निकै छिट्टै अन्त्य गर्न सक्छौँ। प्रश्न यो हो कि हामी यसलाई पूर्ण रूपमा अन्त्य गर्न चाहन्छौँ वा बिस्तारै कमजोर हुँदै जान दिन चाहन्छौँ,’ उनले भनेका थिए।

होर्मुज जलडमरूमध्यबाट तेलको आवागमन जारी रहेको उल्लेख गर्दै ट्रम्पले अमेरिकाले चाहेका सबै कुरा प्राप्त गरिरहेको दाबीसमेत गरेका थिए।

मध्यावधिपछि आक्रमणको योजना ?

इरानमाथि पुनः आक्रमण हुने सम्भावनाबारे विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमले पनि समाचार प्रकाशित गरेका छन्।

अक्टोबरको सुरुवातमा ट्रम्पले नोभेम्बर ३ मा हुने अमेरिकी मध्यावधि चुनावअघि इरानमाथि आक्रमण नगर्ने बताएका थिए।

तर, द न्युयोर्क टाइम्सले अक्टोबर २१ मा प्रकाशित रिपोर्टमा अमेरिकी र इजरायली सेनाले चुनावपछि इरानमाथि पुनः आक्रमण गर्ने योजनाबारे छलफल गरिरहेको उल्लेख गरेको थियो।

रिपोर्टअनुसार सम्भावित निशानामा इरानका ऊर्जा पूर्वाधार, आणविक केन्द्र तथा क्षेप्यास्त्र र ड्रोनका भण्डार पर्न सक्छन्। यद्यपि, यी योजनाबारे आधिकारिक पुष्टि भएको छैन।

मध्यावधि चुनावले अमेरिकी संसद्का दुवै सदनमा रिपब्लिकन वा डेमोक्र्याटिक पार्टीमध्ये कसको नियन्त्रण रहने भन्ने निर्धारण गर्नेछ।

फ्रान्स र टर्कीको चेतावनी, कूटनीतिमै जोड

इरानमाथि पुनः सैन्य कारबाहीको सम्भावनाबीच विभिन्न देशले तनाव नबढाउन अमेरिका र इरानलाई आग्रह गरेका छन्।

टर्कीका विदेशमन्त्री हाकान फिदानले इरानमाथि नयाँ आक्रमण भए द्वन्द्व अन्य देशमा समेत फैलिन सक्ने चेतावनी दिएका छन्। उनले युद्ध अन्त्य गर्ने बाटो वार्ता र कूटनीति भएको बताएका छन्।

फ्रान्सका विदेशमन्त्री जाँ नोएल बारोले पनि तनाव बढाउने कदमबाट जोगिन आग्रह गरेका छन्। अमेरिका र इरानबीचको द्वन्द्वले तेल तथा ग्यासको मूल्यमा गम्भीर असर पार्न सक्ने उनको भनाइ छ।

जर्मनीका विदेशमन्त्री योहान वाडेफुलले जर्मनी, फ्रान्स र बेलायत इरानसँग वार्ता गर्न तयार रहेको बताएका छन्। इरानलाई आणविक हतियार प्राप्त गर्नबाट रोक्नु वार्ताको प्रमुख उद्देश्य रहेको उनले उल्लेख गरेका छन्।

शुक्रबार टर्कीको इस्तानबुलमा भएको विदेशमन्त्रीस्तरीय बैठकमा बेलायत, फ्रान्स, जर्मनी, टर्की, इजिप्ट, पाकिस्तान, साउदी अरेबिया र इटालीका प्रतिनिधिहरू सहभागी भएका थिए।

इरानको निशानामा समुद्रमुनिका सात इन्टरनेट केबल

रोयटर्सका अनुसार इरानका दुई वरिष्ठ सुरक्षा अधिकारीले अमेरिका र इजरायलले नयाँ आक्रमण गरे समुद्रमुनि बिछ्याइएका सञ्चार केबललाई निशाना बनाउने योजना रहेको बताएका छन्।

उनीहरूले केबलमाथि कहाँ र कसरी आक्रमण गरिने भन्ने खुलाएका छैनन्। एक अधिकारीका अनुसार इरानले केबल काट्नुका साथै तिनको मर्मतमा समेत अवरोध पुर्‍याउन सक्छ। त्यसो भए इन्टरनेट र अन्य सञ्चार सेवा लामो समयसम्म प्रभावित हुन सक्छन्।

इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कर्प्स (आईआरजीसी) का राजनीतिक मामिलासम्बन्धी उपप्रमुख यदुल्लाह जवानीले बुधबार इरानको पूर्वाधारमाथि आक्रमण भए होर्मुज हुँदै जाने सात प्रमुख इन्टरनेट केबललाई निशाना बनाउन सकिने बताएका थिए।

इरानी अधिकारी मोहसिन रजाईले खाडी क्षेत्रमा अमेरिकासँग सम्बन्धित डेटा सेन्टर र कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) सुविधामाथि आक्रमण हुन सक्ने चेतावनीसमेत दिएका छन्।

इन्टरनेट केबल काटिए के हुन्छ ?

समुद्रमुनि बिछ्याइएका फाइबर अप्टिक केबल विश्वव्यापी इन्टरनेटको मुख्य आधार हुन्। संयुक्त राष्ट्रसंघको अन्तर्राष्ट्रिय दूरसञ्चार संघ (आईटीयू) का अनुसार विश्वको करिब ९९ प्रतिशत अन्तर्राष्ट्रिय इन्टरनेट ट्राफिक यिनै केबलबाट प्रवाह हुन्छ।

तर, टेलिजियोग्राफीका अनुसन्धान निर्देशक एलन मौल्डिनका अनुसार होर्मुज क्षेत्रबाट विश्वको एक प्रतिशतभन्दा कम अन्तर्राष्ट्रिय इन्टरनेट क्षमता सञ्चालन हुन्छ। त्यसैले यस क्षेत्रमा केबल काटिँदैमा विश्वभर इन्टरनेट सेवा ठप्प हुने सम्भावना कम छ।

यद्यपि, एकैपटक धेरै केबलमा क्षति पुगे त्यसको असर गम्भीर हुन सक्छ।

इन्टरनेट सुस्त हुन सक्छ: डेटा अन्य मार्गबाट पठाउनुपर्ने हुँदा केही क्षेत्रमा इन्टरनेटको गति घट्न सक्छ।

बैंकिङ सेवा प्रभावित हुन सक्छ: अन्तर्राष्ट्रिय भुक्तानी, डिजिटल कारोबार र वित्तीय संस्थाबीचको सञ्चारमा अवरोध आउन सक्छ।

अनलाइन कारोबारमा असर पर्न सक्छ: ई-कमर्स, क्लाउड सेवा र विभिन्न डिजिटल प्लेटफर्मको सञ्चालन प्रभावित हुन सक्छ।

मर्मतमा ढिलाइ हुन सक्छ: युद्धग्रस्त क्षेत्रमा सुरक्षा जोखिम, महँगो बीमा र सरकारी अनुमति प्रक्रियाका कारण क्षतिग्रस्त केबल मर्मत गर्न लामो समय लाग्न सक्छ।

इन्टरनेटको असर कति गम्भीर हुन्छ भन्ने कुरा क्षतिग्रस्त केबलको संख्या, वैकल्पिक सञ्चार मार्गको उपलब्धता र सेवा प्रदायकले डेटा अन्य मार्गमा स्थानान्तरण गर्न सक्ने क्षमतामा निर्भर हुनेछ।

यसरी अमेरिका र इरानबीचको सम्भावित नयाँ सैन्य टकराव ऊर्जा पूर्वाधारमा मात्र सीमित नरही विश्वको डिजिटल सञ्चार सञ्जालसम्म फैलिन सक्ने जोखिम देखिएको छ।