वासिङ्टन- अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको रिपब्लिकन पार्टीलाई मध्यावधि निर्वाचन (मिडटर्म इलेक्सन) मा ठूलो धक्का लागेको छ।

मंगलबार सम्पन्न निर्वाचनमा विपक्षी डेमोक्रेटिक पार्टीले अमेरिकी संसद्का दुवै सदन सिनेट र हाउस अफ रिप्रिजेन्टेटिभ्समा बहुमत हासिल गरेको छ।

यससँगै ट्रम्पको दोस्रो कार्यकालका बाँकी दुई वर्षमा उनको राजनीतिक चुनौती थपिने देखिएको छ। यसअघि दुवै सदनमा नियन्त्रण कायम राखेको रिपब्लिकन पार्टीले यसपटक सिनेट र तल्लो सदन दुवैको नेतृत्व गुमाएको हो।

एसोसिएटेड प्रेस (एपी) का अनुसार डेमोक्रेटिक पार्टीले सिनेटमा कम्तीमा सात सिट रिपब्लिकन पार्टीबाट खोसेको छ। आयोवा, कन्सास, ओहायो, मेन, नर्थ क्यारोलाइना, साउथ क्यारोलाइना र टेक्सासमा डेमोक्रेटिक उम्मेदवारले जित हासिल गरेका छन्। हाउस अफ रिप्रिजेन्टेटिभ्समा पनि डेमोक्रेट्सले बहुमत सुनिश्चित गरेका छन्।

अमेरिकामा मिडटर्म निर्वाचन राष्ट्रपतिको चारवर्षे कार्यकालको बीचमा हुने निर्वाचन हो। यसमा प्रतिनिधिसभाका सबै ४३५ सदस्य र सिनेटका एकतिहाइ सदस्य निर्वाचित हुन्छन्। यसपटक सिनेटका ३५ सिटमा निर्वाचन भएको थियो। साथै ३६ राज्यमा गभर्नर चयनका लागि पनि मतदान भएको थियो।

पछिल्ला २१ वटा मिडटर्म निर्वाचनमध्ये १९ पटक बहालवाला राष्ट्रपतिको पार्टीले हार बेहोरेको तथ्यलाई पनि यसपटकको नतिजासँग जोडेर हेरिएको छ। सन् १९९८ मा बिल क्लिन्टन र २००२ मा जर्ज डब्लु बुसको पार्टीले मात्रै मिडटर्म निर्वाचनमा सफलता हासिल गरेका थिए।

धक्कापछि महाभियोगको चर्चा

संसद्का दुवै सदनमा नियन्त्रण गुमाएपछि ट्रम्पको बाँकी कार्यकाल चुनौतीपूर्ण बन्ने विश्लेषण गरिएको छ। अब डेमोक्रेटिक पार्टीले सरकारका निर्णयमाथि निगरानी बढाउन, प्रशासनिक कामकारबाहीको छानबिन गर्न र आफ्ना नीतिगत प्रस्ताव अघि सार्न सक्नेछ।

डेमोक्रेट्सले ट्रम्पविरुद्ध तेस्रोपटक महाभियोग प्रस्ताव ल्याउन सक्ने सम्भावनाबारे पनि अमेरिकी राजनीतिमा चर्चा सुरु भएको छ।

यसअघि ट्रम्पले सन् २०१९ र २०२१ मा दुईपटक महाभियोग सामना गरेका थिए। दुवैपटक सिनेटबाट उनी दोषी ठहर भएनन्। यसपटक डेमोक्रेट्सले तल्लो सदनमा बहुमत पाए पनि महाभियोग पारित हुन सिनेटको आवश्यक समर्थन जुटाउनुपर्ने हुन्छ।

ट्रम्पको दोस्रो कार्यकाल भएकाले उनी तेस्रोपटक राष्ट्रपति बन्न संवैधानिक रूपमा अयोग्य छन्। त्यसैले आगामी निर्वाचनमा रिपब्लिकन पार्टीभित्रै नेतृत्वको प्रतिस्पर्धा बढ्न सक्ने र ट्रम्पको पार्टीमाथिको प्रभाव कमजोर हुन सक्ने विश्लेषण भइरहेको छ।

इरान युद्ध र महँगीले रिपब्लिकनलाई घाटा

निर्वाचनमा हार बेहोरेपछि राष्ट्रपति ट्रम्पले इरानसँगको युद्ध र इन्धनको मूल्यवृद्धिले रिपब्लिकन पार्टीको प्रदर्शनमा असर पारेको स्वीकार गरेका छन्।

फक्स न्युजसँगको कुराकानीमा ट्रम्पले पेट्रोल तथा डिजेलको मूल्य बढ्दा अमेरिकी नागरिक असन्तुष्ट भएको बताएका छन्। इन्धनमा बढी पैसा खर्च गर्नुपरेको विषय मतदाताको असन्तुष्टिको कारण बनेको उनको भनाइ छ।

ट्रम्पले इरानमाथि सम्भावित सैन्य कारबाहीबारे पनि टिप्पणी गरेका छन्। उनले इरानलाई कुनै पनि हालतमा आणविक हतियार हासिल गर्न नदिने बताएका छन्।

फक्स न्युजलाई लगाए हारको दोष

निर्वाचनमा पराजय बेहोरेपछि ट्रम्पले सञ्चारमाध्यम फक्स न्युजको आलोचना गरेका छन्। उनले फक्स न्युजले डेमोक्रेटिक पार्टीका नेताहरूलाई आफ्नो कार्यक्रममा बढी स्थान दिएको आरोप लगाएका छन्।

न्युयोर्कका पूर्वमेयर बिल डी ब्लासियोलाई कार्यक्रममा बोलाइएको विषयमा पनि ट्रम्प असन्तुष्ट देखिएका छन्। उनले डी ब्लासियोलाई न्युयोर्कको इतिहासकै खराब मेयरको संज्ञा दिएका छन्।

यद्यपि, ट्रम्पले डेमोक्रेटिक पार्टीलाई निर्वाचनमा सफल भएको भन्दै बधाई पनि दिएका छन्। डेमोक्रेट्सले लामो समयदेखि दुवै सदनमा बहुमत हासिल गर्ने प्रयास गरिरहेको र यसपटक सफल भएको उनले बताएका छन्।

डेब बनिन् पहिलो आदिवासी महिला गभर्नर

निर्वाचनमा डेमोक्रेटिक पार्टीकी डेब हाल्यान्डले न्यु मेक्सिकोको गभर्नर पदमा जित हासिल गर्दै इतिहास रचेको समाचारमा उल्लेख छ। उनी अमेरिकाको कुनै पनि राज्यको गभर्नर बन्ने पहिलो आदिवासी महिला बनेकी छन्।

यसैगरी, डेमोक्रेटिक पार्टीले टेक्सास, जर्जिया, ओहायो र आयोवामा पनि गभर्नरका पद जितेको छ।

बाँकी कार्यकाल कस्तो होला?

अमेरिकी संसद्का दुवै सदनमा विपक्षी दलको नियन्त्रण भएपछि ट्रम्प प्रशासनका निर्णयमाथि निगरानी र छानबिन बढ्न सक्नेछ।

विशेषगरी सरकारका नीति, इरान युद्ध, अर्थतन्त्र, महँगी र प्रशासनिक निर्णयहरू संसद्मा थप बहसको विषय बन्नेछन्।

डेमोक्रेटिक पार्टीले ट्रम्प प्रशासनका कामकारबाहीमाथि छानबिन गर्ने र सरकारलाई जवाफदेही बनाउने संकेत दिएको छ। यसले ट्रम्पको बाँकी दुईवर्षे कार्यकालमा राजनीतिक टकराव बढ्न सक्ने देखिएको छ।