काठमाण्डु – अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनमा डेमोक्रेटिक पार्टीले सिनेट र हाउस अफ रिप्रिजेन्टेटिभ्स दुवैमा बहुमत हासिल गरेको छ। यससँगै राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको बाँकी कार्यकालमा अमेरिकी संसद् (कांग्रेस)मा डेमोक्रेटिक पार्टीको नियन्त्रण रहने भएको छ।

निर्वाचनपछि कांग्रेसमा आएको यो परिवर्तनलाई राष्ट्रपति ट्रम्पका लागि धक्काका रूपमा हेरिएको छ। निर्वाचन परिणामपछि ट्रम्पले भने, ‘इरानसँगको युद्ध र बढ्दो महँगीका कारण रिपब्लिकन पार्टीका धेरै उम्मेदवारले हार बेहोर्नुपर्‍यो।’

त्यस्तै, उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले पनि रिपब्लिकन पार्टीको हारको कारण इरानसँगको युद्ध भएको बताएका छन्।

बीबीसीले निर्वाचन परिणामले विश्वका अन्य देशमा पार्न सक्ने प्रभावबारे विश्लेषण गरेका छन्।

इरानका सर्वोच्च नेता मोज्तबा खामेनीले अमेरिकी राजनीतिमा आएको परिवर्तनले इरानप्रतिको शत्रुतामा कुनै परिवर्तन नआउने बताएका छन्।

उनले भनेका छन्, ‘अमेरिकी राजनीतिमा आएको परिवर्तनले इरानप्रतिको उनीहरूको शत्रुता बदलिन्छ भन्ने सोच्नेहरू गलत छन्।’

खामेनीले अमेरिकाले इरानमाथि पुनः आक्रमण गरे त्यसको जवाफी कारबाही अझ भयावह हुने चेतावनीसमेत दिएका छन्।

मोज्तबा खामेनीले गत फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका र इजरायलको संयुक्त आक्रमणमा मारिएका आफ्ना पिता अली खामेनीपछि नेतृत्व सम्हालेका थिए। यद्यपि, उनी महिनौँदेखि सार्वजनिक रूपमा देखिएका छैनन्।

खामेनीले यी कुरा बुधबार सार्वजनिक गरेको छ पृष्ठ लामो सन्देशमा उल्लेख गरेका हुन्। सन् १९७९ मा तेहरानस्थित अमेरिकी दूतावास कब्जा गरिएको घटनाको स्मरणमा उक्त सन्देश जारी गरिएको थियो।

बीबीसीका अनुसार यो हार ‘प्रोजेक्ट ट्रम्प’ का लागि निर्वाचनसम्बन्धी धक्का हो। अर्को परिस्थितिमा यसलाई खाडी क्षेत्रका अरब राष्ट्रहरूका लागि पनि धक्काका रूपमा लिन सकिन्थ्यो।

राष्ट्रपति ट्रम्प र उनको परिवारका यीमध्ये धेरै देशसँग व्यक्तिगत तथा व्यावसायिक सम्बन्ध छन्। दुबईमा ट्रम्प इन्टरनेसनलको गल्फ कोर्स छ। कतारले उनलाई ४० करोड अमेरिकी डलर मूल्यको विमान उपहार दिएको छ।

संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई), कतार र साउदी अरेबियाले संयुक्त रूपमा ट्रम्पका ज्वाइँ जारेड कुशनरको कम्पनी एफिनिटी क्यापिटलमा अर्बौँ डलर लगानी गरेका छन्।

सन् २०१७ मा आफ्नो पहिलो राष्ट्रपति कार्यकालका क्रममा पनि ट्रम्पले रियादलाई पहिलो विदेश भ्रमणको गन्तव्य बनाएका थिए।

साउदी अरेबियाको डेमोक्रेटिक पार्टीका नेता तथा पूर्वराष्ट्रपति जो बाइडेनसँग भने सम्बन्ध राम्रो थिएन। सन् २०२२ को त्यो घटना स्मरणीय छ, जतिबेला बाइडेन साउदी युवराजसँग हात मिलाउनबाट जोगिन खोजेको देखिएका थिए।

त्यस्तै, सिरियाका पूर्वराष्ट्रपति बसर अल असदले विषालु ग्यास प्रयोग गरेको घटनामा उनलाई दण्डित गर्न नसकेपछि खाडी राष्ट्रका नेताहरूले तत्कालीन राष्ट्रपति बाराक ओबामाप्रति असन्तुष्टि व्यक्त गरेका थिए। तर, यस वर्ष इरानसँगको युद्धले ट्रम्पप्रतिको धारणा परिवर्तन गरिदिएको छ।

यस घटनाबारे एक विश्लेषकले टिप्पणी गर्दै भनेका छन्, ‘राष्ट्रपति ट्रम्पले खाडी क्षेत्रमा आगो लगाइदिए।’

उनका अनुसार यो द्वन्द्व फेब्रुअरी २८ बाट सुरु भएको थियो। अहिले पनि ट्रम्पले युद्धलाई पुनः चर्काउन सक्ने डर कायमै छ। त्यसको जवाफमा इरानले प्रत्याक्रमण गर्दा धेरै महत्त्वपूर्ण पूर्वाधारहरू ध्वस्त भए।

वासिङ्टन डीसीस्थित बीबीसी संवाददाताका अनुसार उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले रिपब्लिकन पार्टीको नराम्रो हारको कारण इरानसँगको युद्ध भएको बताएका छन्।

उनका अनुसार युद्धका कारण अमेरिकामा महँगी बढेको छ। यसको असर पेट्रोल पम्पमा इन्धनको मूल्य बढेको रूपमा देखिएको छ।

सन् २०२४ को राष्ट्रपति निर्वाचनका क्रममा ट्रम्पले प्रतिग्यालन पेट्रोलको मूल्य दुई डलरभन्दा तल झार्ने वाचा गरेका थिए। तर, सन् २०२६ अक्टोबरमा पेट्रोलको औसत मूल्य प्रतिग्यालन ४.३१ डलर पुगेको थियो। उनले दोस्रो कार्यकालमा कुनै नयाँ युद्ध सुरु नगर्ने प्रतिबद्धतासमेत जनाएका थिए।

तर, मध्यावधि निर्वाचन हुनुभन्दा ठीक एक दिनअघि अमेरिकाले इरानको एउटा टापुमा आक्रमण गरेको थियो। अर्कोतर्फ, ट्रम्पले पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै युद्ध सुरु गरेकोमा आफूलाई कुनै पछुतो नभएको बताएका थिए।

निर्वाचन परिणामबारे प्रतिक्रिया दिँदै अमेरिकासँगको वार्तामा इरानका प्रमुख वार्ताकारले भने, ‘अमेरिकी मतदाताले युद्धलाई मन पराएका छैनन्।’

तर, इरानका सर्वोच्च नेता मोज्तबा खामेनीले भने निर्वाचन परिणामपछि पनि अमेरिकी नीतिमा परिवर्तन आउने अपेक्षा नरहेको बताएका छन्। ट्रम्पले भनेका छन्, ‘मैले युद्ध समाप्त भयो नभनेसम्म यो युद्ध समाप्त हुँदैन।’ निर्वाचन परिणाम सार्वजनिक हुँदै जाँदा चीनले यसलाई अवसरका रूपमा लिन सक्छ।

यस शताब्दीको सबैभन्दा ठूलो विश्वशक्ति बन्ने दौडमा चीन र अमेरिका प्रतिस्पर्धामा छन्। राष्ट्रपति सी जिनपिङलाई अहिले आफ्नो पक्ष बलियो भएको लाग्न सक्छ। उनी चीनमा डोनाल्ड ट्रम्पको स्वागत गर्ने तयारीमा छन्।

अमेरिकी उद्योगलाई सस्तो चिनियाँ सामानबाट जोगाउन ट्रम्पले अमेरिकामा आयात हुने चिनियाँ वस्तुमा भन्सार शुल्क (ट्यारिफ) लगाएका थिए।

तर, सी जिनपिङले त्यसको जवाफमा अझ बढी भन्सार शुल्क लगाए। यसले ट्रम्पको योजना असफल बनाइदियो। परिणामस्वरूप अमेरिकी उपभोक्ताले विभिन्न वस्तु महँगो मूल्यमा किन्नुपर्ने अवस्था आयो। यसमा खेलौना र कपडाजस्ता सामान्य उपभोग्य वस्तु पनि थिए।

चीनले अमेरिकी कृषि उत्पादन खरिद गर्नसमेत बन्द गरिदियो। यसबाट ट्रम्पलाई समर्थन गर्ने राज्यका किसानहरू पनि प्रभावित भए।

जनवरीको अन्तिम सातासम्ममा दुई देशबीच जारी भन्सार शुल्कसम्बन्धी युद्ध अन्त्य हुन सक्ने सम्भावना छ। मध्यावधि निर्वाचनको परिणामपछि ट्रम्प सम्झौता गर्न तयार हुन सक्ने चीनले ठान्न सक्छ। यस भ्रमणबाट सी जिनपिङले चीनका लागि थप अनुकूल सम्झौताको अपेक्षा गरेका छन्।

रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनका प्रवक्ता दिमित्री पेस्कोभले रुसी सञ्चारमाध्यमसँग कुरा गर्दै भनेका छन्, ‘डोनाल्ड ट्रम्पले आफ्नो शान्ति प्रयास जारी राख्नेछन् भन्ने हामी पूर्ण अपेक्षा गर्छौँ।’

पेस्कोभले चाँडै त्रिपक्षीय वार्ताको अर्को चरण हुने बताएका छन्। उनको संकेत आगामी साता अबुधाबीमा रुस, युक्रेन र अमेरिकाबीच हुने त्रिपक्षीय वार्तातर्फ थियो।

उनले अगाडि भनेका छन्, ‘मेलानिया ट्रम्पका सफल मानवीय शान्ति प्रयासहरू हामीले देखेका छौँ।’ उनको संकेत हालै रुसको कब्जामा रहेको ओलेश्की क्षेत्रमा सञ्चालन गरिएको मानवीय अभियानतर्फ थियो।

उनले यस्ता अभियान जारी रहने अपेक्षासमेत व्यक्त गरेका छन्। ‘युक्रेन, इरान र समग्र मध्यपूर्वका मानिसहरूका लागि अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचन आन्तरिक राजनीतिभन्दा पनि निर्वाचन परिणामले जारी युद्धहरूमा कस्तो प्रभाव पार्छ भन्ने विषयसँग बढी सम्बन्धित थियो।

युक्रेनका विश्लेषकहरूको ध्यान ट्रम्पले युद्धलाई कसरी व्यवस्थापन गरिरहेका छन् भन्ने विषयमा केन्द्रित रह्यो। युक्रेनका विद्युत् उत्पादन केन्द्रहरूमाथि रुसका आक्रमण जारी छन्। रुसका केही मानिसले डेमोक्रेटिक पार्टीको विजयसँगै रुसमाथि थप कडा प्रतिबन्ध लगाउनुपर्ने माग तीव्र हुन सक्ने अपेक्षा गरेका छन्।

अर्कोतर्फ, अमेरिकामा राजनीतिक गतिरोध उत्पन्न हुँदा युक्रेनप्रतिको अमेरिकी नीतिमा थप अनिश्चितता पैदा हुन सक्ने चिन्ता पनि व्यक्त गरिएको छ। रुसले युद्ध अन्त्य गराउन ट्रम्पले मध्यस्थताको प्रयास जारी राख्ने अपेक्षा खुला रूपमा व्यक्त गरेको छ। यसै महिना रुस र युक्रेनबीच वार्ता हुने अपेक्षा गरिएको छ।

तर, युद्धको समर्थन गर्ने रुसका नागरिकहरूले डेमोक्रेटिक पार्टीको नियन्त्रणमा रहने कांग्रेसले रुससँग भविष्यमा हुने कुनै पनि सम्झौतामा अवरोध गर्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्। साथै, रुसमाथि लगाइएका प्रतिबन्धहरू खुकुलो पार्न पनि कांग्रेसले रोक लगाउन सक्ने उनीहरूको भनाइ छ।

यसैबीच, इरानको नेतृत्व र सरकारसँग सम्बन्धित सञ्चारमाध्यमहरूले डेमोक्रेटिक पार्टीको विजयलाई ट्रम्पको युद्धनीतिप्रतिको सार्वजनिक आलोचनाका रूपमा व्याख्या गरेका छन्।

इरानी सञ्चारमाध्यमहरूले इरानसँगको सैन्य टकरावका कारण अमेरिकाले चुकाउनुपर्ने राजनीतिक मूल्य बढ्दै गएको विषयलाई पनि प्राथमिकताका साथ उठाएका छन्।