काठमाण्डु- इजरायलको संसदीय निर्वाचनमा विदेशी हस्तक्षेप भएको आशंकामा अनुसन्धान गर्न निर्वाचनसम्बन्धी निकायले आन्तरिक सुरक्षा एजेन्सी ‘शिन बेट’ लाई निर्देशन दिएको छ।

निर्वाचन आयोगका अध्यक्ष नोआम सोलबर्गले विदेशी संस्थाहरूको आर्थिक सहयोगमार्फत निर्वाचनलाई अनुचित रूपमा प्रभावित पारिएको हुन सक्ने आशंकामा अनुसन्धान गर्न निर्देशन दिएका हुन्।

‘द टाइम्स अफ इजरायल’ का अनुसार शिन बेटले एक साताभित्र अनुसन्धानको प्रतिवेदन बुझाउनुपर्नेछ। तर, विदेशी हस्तक्षेप भएको आरोप पुष्टि भइसकेको छैन। सोलबर्गले आफूले प्राप्त गरेका आशंकाको पुष्टि गर्न नसक्ने स्पष्ट पारेका छन्।

प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहूको लिकुड पार्टीले कतार र टर्कीबाट इजरायल तथा पश्चिम किनारमा रकम पठाइएको र त्यसको प्रयोग अरब समुदायका राजनीतिक दललाई आर्थिक सहयोग गर्न भएको आशंका गरेको छ। तर, ती आरोपको स्वतन्त्र पुष्टि भएको छैन।

यसैबीच, इजरायल प्रहरीले निर्वाचनमा धाँधली भएको भन्ने लिकुड पार्टीको आरोपलाई समर्थन गर्ने प्रमाण नभेटिएको जनाएको छ। प्रहरी अधिकारीका अनुसार मतदानका क्रममा भएका अनियमितता निकै कम थिए र अघिल्ला निर्वाचनको तुलनामा त्यस्ता घटना पनि कम देखिएका थिए।

अरब दलका नेतामाथि शंका

इजरायलका अर्थमन्त्री बेजालेल स्मोट्रिच र राष्ट्रिय सुरक्षा मन्त्री इतमार बेन ग्विरले अरब राजनीतिक दलका नेताहरूमाथि सोधपुछ तथा गिरफ्तारीको माग गरेका छन्।

स्मोट्रिचले विदेशी इस्लामिक संगठनबाट आएको रकम प्रयोग गरेर निर्वाचन प्रभावित पार्ने प्रयास भएको आरोप लगाएका छन्। उनले अरब दलका नेताहरूसँग सोधपुछ गर्नुपर्ने बताएका छन्।

त्यस्तै, बेन ग्विरले कतारबाट आएको भनिएको रकमको कथित प्रयोगबारे प्रश्न उठाउँदै अरब दलका प्रमुख तथा अन्य संदिग्धलाई पक्राउ गर्न माग गरेका छन्।

यद्यपि, प्रहरीले निर्वाचनमा धाँधली भएको आरोप पुष्टि गर्ने प्रमाण नभेटिएको जनाएको छ। अनुसन्धानबाट के निष्कर्ष निस्कन्छ भन्ने स्पष्ट हुन बाँकी छ।

आइजनकोटको चेतावनी : संसद्को शपथ रोक्न पाइँदैन

विपक्षी याशार पार्टीका नेता गादी आइजनकोटले निर्वाचनमा विदेशी हस्तक्षेपको आशंकाबारे निष्पक्ष अनुसन्धान हुनुपर्ने बताएका छन्। तर, अनुसन्धानलाई नयाँ संसद्का सदस्यको शपथ ग्रहणमा ढिलाइ गर्ने बहानाका रूपमा प्रयोग गर्न नहुने उनको चेतावनी छ।

आइजनकोटले निर्वाचनको निष्पक्षतासँग सम्बन्धित हरेक उजुरीको छानबिन हुनुपर्ने बताए। तर, त्यसका आधारमा संसद्को शपथ ग्रहणको निर्धारित समय प्रभावित पार्नु उचित नहुने उनको तर्क छ।

निर्वाचनमा विदेशी हस्तक्षेपको आरोपले नयाँ सरकार गठनको प्रक्रियामा राजनीतिक तनाव थप्न सक्ने देखिएको छ। तर, अनुसन्धानको आदेश जारी हुँदैमा निर्वाचनको परिणाम स्वतः प्रभावित हुने वा शपथ ग्रहण रोकिने अवस्था भने छैन।

नेतन्याहू र आइजनकोट दुवै बहुमतबाट टाढा

निर्वाचनपछि जारी मतगणनामा प्रधानमन्त्री नेतन्याहू र विपक्षी नेता आइजनकोट दुवैको गठबन्धन स्पष्ट बहुमतबाट टाढा देखिएका छन्।

उपलब्ध प्रारम्भिक विवरणअनुसार नेतन्याहू नेतृत्वको गठबन्धनले ५३ सिट र आइजनकोट नेतृत्वको विपक्षी गठबन्धनले ४८ सिट पाउने अनुमान छ। अरब राजनीतिक दलहरूले संयुक्त रूपमा १९ सिट प्राप्त गर्ने अनुमान गरिएको छ।

इजरायलको संसद् नेसेटमा १२० सिट छन्। सरकार गठनका लागि ६१ सिटको समर्थन आवश्यक पर्छ। यस्तो अवस्थामा अरब दलहरूको समर्थनले विपक्षी गठबन्धनलाई सैद्धान्तिक रूपमा बहुमतसम्म पुर्‍याउन सक्छ। तर, अरब दलसँग औपचारिक सहकार्य गर्ने विषयमा यहूदी दलहरूबीच मतभेद छ।

विदेशी हस्तक्षेपको आशंकासम्बन्धी अनुसन्धानले अरब दलहरूको राजनीतिक भूमिकामाथि थप विवाद सिर्जना गरेको छ। यद्यपि, अनुसन्धानको परिणाम र त्यसले सरकार गठनमा पार्ने प्रभावबारे अहिले नै निश्चित निष्कर्ष निकाल्न सकिने अवस्था छैन।

सैनिकको मतदान ७९.९ प्रतिशत

इजरायलको निर्वाचनमा सैनिकहरूको मतदान पनि उल्लेखनीय देखिएको छ। इजरायल डिफेन्स फोर्सेजका अनुसार यसपटक सेनाका जवानमध्ये ७९.९ प्रतिशतले मतदान गरेका छन्। यो अघिल्लो निर्वाचनको तुलनामा ६.२ प्रतिशत विन्दुले बढी हो।

त्यस्तै, जेलमा रहेका मतदाताको मतदान ८८.७ प्रतिशत पुगेको छ। सन् २०२२ को निर्वाचनमा यो दर ७९ प्रतिशत थियो। विदेशमा रहेका इजरायली कूटनीतिक नियोगका कर्मचारी तथा अन्य योग्य मतदातामध्ये ८६.७ प्रतिशतले मतदान गरेको विवरणमा उल्लेख छ।

आफ्नो नियमित मतदान केन्द्रभन्दा बाहिर मतदान गर्ने सैनिक, प्रहरी, कूटनीतिक कर्मचारी तथा विस्थापित मतदाताका मतपत्रलाई दोहोरो खाम प्रणालीअन्तर्गत गणना गरिन्छ। यस्ता मतपत्रको गणनाले अन्तिम नतिजामा ठूलो परिवर्तन ल्याउने सम्भावना कम रहेको ‘द टाइम्स अफ इजरायल’ ले जनाएको छ।

मतपेटिका हेलिकप्टरबाट ओसारियो

निर्वाचनका क्रममा दक्षिणी इजरायलमा भारी वर्षा र बाढी आएपछि केही सडक बन्द भएका थिए। त्यसका कारण मतपेटिका समयमै निर्वाचनसम्बन्धी केन्द्रीय निकायसम्म पुर्‍याउन कठिनाइ भएको थियो।

इजरायली सेनाले इलात र अरावा क्षेत्रबाट दर्जनौँ मतपेटिका हेलिकप्टरमार्फत ओसारेर निर्वाचन अधिकारीसमक्ष पुर्‍याएको जनाएको छ। मतगणना निर्धारित समयमा सम्पन्न गर्न यस्तो व्यवस्था गरिएको सेनाको भनाइ छ।

यसरी इजरायलमा निर्वाचनपछि सरकार गठनको अंकगणितसँगै विदेशी हस्तक्षेपको आशंकाले राजनीतिक विवाद थप चर्काएको छ। शिन बेटको अनुसन्धान प्रतिवेदनले आरोपबारे थप स्पष्टता दिन सक्ने भए पनि त्यसअघि कुनै पनि दलमाथि लागेको आरोप प्रमाणित भइसकेको छैन।