नयाँदिल्ली- दीपावलीमा जथाभावी पटाका पड्काउँदाको परिणाम विश्वका ५० मध्ये ४९ वटा भारतीय सहर सर्वाधिक प्रदूषितको सूचीमा परेका छन्।

एक्यूआई.इनको मंगलबार बिहान ९:५४ बजेको सूचीअनुसार विश्वका सबैभन्दा प्रदूषित ५० सहरमध्ये ४९ भारतका थिए। राजस्थानको श्रीगंगानगर ८२१ वायु गुणस्तर सूचकांक (एक्यूआई) सहित पहिलो स्थानमा थियो।

भारतबाहिर सूचीमा परेको एकमात्र सहर पाकिस्तानको लाहोर थियो, जहाँ एक्यूआई ४३० मापन गरिएको थियो। यो समयविशेषको अनलाइन सूची हो; सहरहरूको क्रम र मापन दिनभरि फेरिन सक्छ।

भारतका विभिन्न सहरमा दीपावलीपछि वायु प्रदूषण उच्च रहँदा राजधानी दिल्लीका केही क्षेत्रमा मंगलबार बिहान एक्यूआई ४०० नाघेको थियो।

समाचारअनुसार बिहान ६ बजे चाँदनी चोकमा एक्यूआई ४०० माथि पुगेको थियो भने दिल्लीका धेरै क्षेत्रमा ३०० भन्दा बढी थियो। मध्य प्रदेशको भोपाल र उज्जैन तथा हरियाणाको बहादुरगढमा पनि ४०० पार भएको जनाइएको छ। उत्तर प्रदेशका नोएडा, बुलन्दशहर र गाजियाबादमा क्रमशः ३३२, ३३१ र ३२४ एक्यूआई मापन भएको थियो।

वर्गीकरणअनुसार २०१ देखि ३०० सम्मको एक्यूआईलाई खराब, ३०१ देखि ४०० सम्मलाई अत्यन्त खराब र ४०१ देखि ५०० सम्मलाई गम्भीर मानिन्छ। गम्भीर प्रदूषणले स्वस्थ व्यक्तिमा पनि असर पार्न सक्छ। एक्यूआई.इनको विश्वव्यापी सूची र भारतका सरकारी निगरानी केन्द्रका सूचकाङ्कको मापन विधि फरक हुन सक्ने भएकाले यी अंकलाई एउटै प्रणालीका मापनका रूपमा बुझ्नु हुँदैन।

प्रदूषणबारे सर्वोच्च अदालतको चासो

दिल्ली–एनसीआरमा सवारीसाधनबाट हुने प्रदूषण बढेको भन्दै भारतको सर्वोच्च अदालतले दिल्ली, उत्तर प्रदेश, राजस्थान र हरियाणा सरकारसँग जवाफ मागेको छ। अदालतले दिल्ली नगर निगम (एमसीडी) र दिल्ली प्रहरीसँग पनि विवरण मागेको समाचारमा उल्लेख छ।

प्रधानन्यायाधीश सूर्यकान्त तथा न्यायाधीश जोयमाल्य बाग्ची र वी. मोहना सम्मिलित इजलासले निर्धारित आयु पूरा गरेका र प्रदूषण मापदण्ड पालना नगर्ने सवारीसाधनको आवागमन रोक्न के कदम चालिएको छ भन्नेबारे सोधेको हो।

त्यस्ता सवारीको पहिचान र जाँच कसरी गरिन्छ, प्रदूषण नियन्त्रण प्रमाणपत्र (पीयूसी) अनिवार्य गराउने व्यवस्था कसरी लागू भइरहेको छ र दिल्लीबाहिरबाट एनसीआर प्रवेश गर्ने सवारीमाथि कसरी निगरानी गरिएको छ भन्ने विवरण पनि अदालतले मागेको छ।

मौसमले पनि बढाउन सक्छ जोखिम

उत्तर भारतका केही क्षेत्रमा रातको तापक्रम घटेसँगै प्रदूषित हावा जमिननजिकै थुनिने जोखिम बढ्छ। दिल्लीमा दीपावलीका पटाका, सवारीसाधनको धुवाँ, आसपासका क्षेत्रमा पराल जलाउने अभ्यास, उद्योग र निर्माणबाट निस्कने धुलो प्रदूषणका स्रोत हुन्। कम हावा चलेको र चिसो मौसममा प्रदूषक फैलिन नपाउँदा धुवाँ र कुहिरो मिसिएर लामो समय टिक्न सक्छ।

यसैबीच, दक्षिण भारतको तमिलनाडुस्थित थुथुकुडीसहित केही क्षेत्रमा लगातार वर्षा भइरहेको समाचारमा उल्लेख छ। मौसम विभागले उत्तराखण्डका उत्तरकाशी, रुद्रप्रयाग, चमोली, बागेश्वर र पिथौरागढमा वर्षाको सम्भावना औँल्याएको छ। आन्ध्र प्रदेश, केरल र लक्षद्वीपमा तीव्र हावा चल्न सक्ने पूर्वानुमान पनि गरिएको छ।