काठमाण्डु – अमेरिकी अर्बपति एलन मस्कको कम्पनी स्पेसएक्सले युक्रेनी सेनाले आक्रामक ड्रोन आक्रमणमा प्रयोग गर्दै आएको स्टारलिंक स्याटेलाइट इन्टरनेट सेवाको प्राविधिक कमजोरी (लुपहोल) बन्द गरेको छ ।

स्पेसएक्सका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत मस्कले युक्रेनी सेनाले नागरिक प्रयोजनका लागि उपलब्ध स्टारलिंक सेवा प्रयोगका शर्त उल्लंघन गर्दै घातक ड्रोन आक्रमण गरेको आरोप लगाएका छन् । उनले गत हप्ता उक्त कमजोरी बन्द गरिएको जानकारी दिएका हुन् ।

‘नागरिक प्रयोजनका लागि उपलब्ध व्यावसायिक सेवा स्टारलिंक प्रयोग गरेर मानिस मार्ने उद्देश्यले आक्रामक ड्रोन आक्रमण गर्नु कहिल्यै अनुमति दिइएको थिएन र दिनु पनि हुँदैन,’ मस्कले सामाजिक सञ्जाल एक्समा लेखेका छन् ।

युक्रेनी सेनाले स्टारलिंकको सेवा शर्त उल्लंघन गर्दै आक्रमणमा यसको प्रयोग गरेको उनले बताएका छन् । मस्कले उक्त कमजोरी बन्द गरिएको स्पष्ट पारेका छन् ।

युद्ध लम्ब्याउनेलाई नर्कमा जल्नुस् भन्ने मस्कको आक्रोश

मस्कले युक्रेन युद्धलाई निरन्तरता दिन खोज्नेहरूविरुद्ध कडा टिप्पणीसमेत गरेका छन् । ‘युद्धलाई अनन्तसम्म लम्ब्याउन खोज्ने, निरन्तर हत्यालाई प्रोत्साहन गर्ने तर द्वन्द्व अन्त्य गर्ने व्यावहारिक समाधान नदिने पाखण्डी युद्धप्रेमीहरूप्रति ममा पूर्ण घृणा छ । उनीहरू नर्कमा जलून्,’ उनले लेखेका छन् ।

उनको अभिव्यक्ति अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीबिच बढ्दो मतभेदबिच आएको हो । ट्रम्पले जेलेन्स्कीले युद्ध अन्त्य गर्न उपलब्ध अवसरहरू पटक–पटक अस्वीकार गरेको आरोप लगाउँदै आएका छन् ।

मस्कले यसअघि पनि जेलेन्स्कीले सीमा नाघेको टिप्पणी गरेका थिए । पश्चिमी मुलुकबाट युक्रेनलाई उपलब्ध गराइएको आर्थिक सहायताबाट त्यहाँका केही उच्च वर्गका व्यक्तिहरूले लाभ लिइरहेको आरोपसमेत उनले लगाएका छन् । यद्यपि यी आरोपलाई पुष्टि गर्ने स्वतन्त्र प्रमाण समाचारमा प्रस्तुत गरिएको छैन ।

स्टारलिंक बन्द भए युक्रेनी मोर्चा ढल्छ : मस्क

मस्कले युक्रेनी सेनाको सञ्चार प्रणाली र युद्धमैदानमा स्टारलिंकको महत्वपूर्ण भूमिका रहेको पनि स्वीकार गरेका छन् । ‘स्टारलिंक बन्द गरियो भने युक्रेनी अग्रपंक्ति तत्कालै ढल्नेछ,’ उनले लेखेका छन् । उनले यो भनाइलाई धम्की नभई युक्रेनी सेनाको स्टारलिंकप्रतिको निर्भरताबारे गरिएको आकलनका रूपमा व्याख्या गरेका छन् ।

मस्कले स्टारलिंक र स्टारसिल्डबिचको भिन्नतासमेत औँल्याएका छन् । स्टारलिंक नागरिक तथा व्यावसायिक प्रयोगका लागि उपलब्ध स्याटेलाइट इन्टरनेट सेवा हो भने स्टारसिल्ड अमेरिकी सरकारको नियन्त्रणमा रहेको छुट्टै सैन्य प्रयोजनको प्रणाली हो । स्टारसिल्डबाट के गर्ने भन्ने निर्णय अमेरिकी सरकारको भएको उनको भनाइ छ ।

सेवा अवरुद्ध भएपछि वासिङ्टन र किभबिच विवाद

युक्रेनी सेनाले प्रयोग गर्दै आएको स्याटेलाइट सेवामा प्रतिबन्ध लगाइएपछि पछिल्ला दिनमा विवाद चर्किएको थियो । सेवाको गति घट्दा ड्रोन सञ्चालनमा असर परेको किभले जनाएको थियो । सुरुमा युक्रेनी पक्षले यसमा वासिङ्टनको भूमिका हुन सक्ने संकेत गरेको थियो ।

तर ट्रम्पले आफ्नो प्रशासनले सेवा प्रतिबन्ध लगाउन आदेश नदिएको बताएका थिए । अमेरिकी युद्धमन्त्री पीट हेगसेथ र अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्टले पनि वासिङ्टन संलग्न रहेको आरोप अस्वीकार गरेका थिए । विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले भने विवादलाई थप चर्किन नदिन किभलाई सचेत गराएका थिए ।

समाचारअनुसार शनिबार युक्रेनले स्टारलिंक र स्टारसिल्डको सेवा गति पुरानै अवस्थामा फर्किएको जनाएको थियो । सेवा अवरोध समाधान गर्न सहयोग गरेको भन्दै युक्रेनी अधिकारीहरूले ट्रम्प र अन्य अमेरिकी प्रतिनिधिलाई धन्यवाद दिएका थिए ।

यस घटनाले युक्रेनी सेनाको सञ्चार तथा ड्रोन सञ्चालनमा निजी प्रविधि कम्पनीको भूमिका कति निर्णायक छ भन्ने प्रश्न फेरि उठाएको छ ।

स्टारलिंकको प्रयोगमा लगाइने प्रतिबन्धले युद्धमैदानमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्न सक्ने देखिए पनि मस्कले उल्लेख गरेको ‘लुपहोल’ कसरी काम गर्थ्यो र त्यसलाई प्राविधिक रूपमा कसरी बन्द गरियो भन्ने विवरण खुलाइएको छैन ।