तेल अभिभ- इजरायलमा नयाँ सरकारको नेतृत्व कसले गर्ने भन्ने निर्णय राष्ट्रपति इसाक हर्जोगले आइतबार गर्नेछन्।

सरकार बनाउन संसदका कम्तीमा ६१ सांसदको समर्थन आवश्यक पर्छ। गादी आइजेनकोटलाई ६ दलका ६७ सांसदले समर्थन गरे पनि ती दलहरूबीच सरकार गठनबारे सहमति छैन।

प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहूसँग ४६ सांसदको समर्थन मात्रै छ। त्यसैले राष्ट्रपति हर्जोगले उनलाई सरकार गठनको पहिलो अवसर नदिने अनुमान गरिएको छ।

इजरायलमा अहिलेसम्म कुनै पनि दलले बहुमत हासिल गरेको छैन। त्यसकारण त्यहाँ सधैँ गठबन्धन सरकार बनेका छन्।

राष्ट्रपतिले सांसदको समर्थन र दलहरूको सहमतिलाई फरक भनेका छन्। राष्ट्रपति हर्जोगले बिहीबार संसदमा निर्वाचित सबै दलका नेताहरूसँग छलफल गरेका थिए।

सांसदहरूको धारणा पहिलो नजरमा स्पष्ट देखिए पनि विभिन्न राजनीतिक समूहबीच धेरै मुद्दामा सहमति नभएको उनले बताएका थिए।

दलहरूबीच एकअर्काप्रति आपत्ति पनि रहेको उनको भनाइ थियो। त्यसैले सांसदहरूको सिफारिसका आधारमा मात्रै कसले सरकार बनाउन सक्छ भन्ने निर्णय गर्न नसकिने उनले बताए। सरकार गठनको सम्भावना स्पष्ट पार्न केही दलका नेताहरूसँग छुट्टै छलफल गर्ने पनि उनले बताएका छन्।

अरब दलसँग मिल्न मतभेद

आइजेनकोटलाई समर्थन गर्ने ६ दलमा चार यहुदी र दुई अरब दल छन्। चार यहुदी दलसँग कुल ४८ सिट छन् भने दुई अरब दलसँग १९ सिट छन्।

तर यी ६ दलमध्ये तीन यहुदी दल अरब दलहरूसँग मिलेर सरकार बनाउन तयार छैनन्। आइजेनकोटले पनि चुनावअघि अरब दलहरूलाई सरकारमा सहभागी गराउने कुरा अस्वीकार गरेका थिए। अर्कोतर्फ, नेतन्याहूलाई सत्ताबाट हटाउन आफूहरूले आइजेनकोटलाई समर्थन गरेको अरब दलहरूको भनाइ छ।

यसकारण राष्ट्रपतिसमक्ष आइजेनकोटको पक्षमा ६७ सांसदका सिफारिस भए पनि त्यसले गठबन्धन सरकार बन्ने सुनिश्चित गर्दैन।

के हो ज्वाइन्ट लिस्ट गठबन्धन ?

ज्वाइन्ट लिस्ट इजरायलको अरब जनसंख्याका अधिकारको पक्षमा बोल्ने राजनीतिक गठबन्धन हो। यसमा तीन अलग-अलग दल छन् र गठबन्धनमा अरब तथा यहुदी दुवै समुदायका नेता छन्।

– हदाश : वामपन्थी दल । यसले अरब र यहुदी नागरिकबीच समानता, श्रमिकका अधिकार र प्यालेस्टाइनसँग शान्तिको वकालत गर्छ।

– ताल : अहमद तिबीको दल। यसले अरब नागरिकका समान अधिकार, शिक्षा र रोजगारीका राम्रो अवसर तथा प्यालेस्टिनी राज्य स्थापनालाई समर्थन गर्छ।

– बलद : अरब राष्ट्रवादी विचारधारा भएको धर्मनिरपेक्ष दल। यसले सबै नागरिकलाई समान अधिकार हुने इजरायलको वकालत गर्छ।

आइजेनकोटको समर्थनमा

– यिस्राइल बेतेनु : अविग्दोर लिबरम्यानको दलले आइजेनकोटलाई समर्थन गरेको छ। यससँग ७ सिट छन्।

– राअम : मन्सुर अब्बासको अरब दलका ८ सांसदले आइजेनकोटलाई सरकार गठनको अवसर दिन सिफारिस गरे।

– ज्वाइन्ट लिस्ट : ११ सांसद भएको यस अरब गठबन्धनले पनि आइजेनकोटलाई समर्थन गर्‍यो।

– याशर र डेमोक्र्याट्स : आइजेनकोट नेतृत्वको विपक्षी खेमाका यी दलहरूले उनको नाम सिफारिस गरे। नफ्ताली बेनेट नेतृत्वको बियाचाद दलले पनि उनलाई समर्थन गर्‍यो।

नेतन्याहूको समर्थन

– लिकुड : नेतन्याहूको आफ्नै दलका सांसदहरूले उनलाई फेरि सरकार बनाउने अवसर दिन सिफारिस गरे।

– शास : आर्ये डेरी नेतृत्वको यस दलले पनि नेतन्याहूलाई समर्थन गर्‍यो।

-रिलिजियस जायनिज्म : बेजालेल स्मोट्रिचको दलका सांसदहरूले नेतन्याहूको पक्षमा सिफारिस गरे।

-ओत्जमा येहुदित : इतमार बेन ग्विरको दलले पनि नेतन्याहूलाई समर्थन गर्‍यो।

– युनाइटेड तोराह जुडिज्म : यस दलका सांसदहरूले पनि नेतन्याहू नेतृत्वको सरकार गठनलाई समर्थन गरे।

कसैको नाम सिफारिस नगर्ने दल

युनाइटेड तोराह जुडिज्म (युटीजे) ले कुनै पनि नेताको नाम सिफारिस गरेन। यससँग ७ सिट छन्। यो दल लामो समयदेखि नेतन्याहूको सहयोगी रहँदै आएको थियो, तर यसपटक उनीबाट दूरी बनाएको छ।

सरकार बनाउन अधिकतम ४२ दिन

इजरायलमा राष्ट्रपतिको पद सामान्यतया औपचारिक मानिए पनि चुनावपछि सरकार गठनमा उनको महत्त्वपूर्ण भूमिका हुन्छ। संसदमा बहुमत जुटाउने सबैभन्दा राम्रो सम्भावना भएको नेतालाई राष्ट्रपतिले सरकार गठनका लागि आमन्त्रण गर्छन्। सबैभन्दा धेरै सिफारिस पाउने नेतालाई नै रोज्नुपर्ने बाध्यता भने राष्ट्रपतिलाई हुँदैन।

सरकार गठनको अवसर पाउने नेताले २८ दिनभित्र सरकार बनाउनुपर्छ। त्यसो हुन नसके राष्ट्रपतिले थप १४ दिन दिन सक्छन्। यसरी सरकार गठनका लागि कुल ४२ दिनको समय हुन्छ।

इजरायलको नयाँ संसदको पहिलो बैठक १० नोभेम्बरमा हुने अपेक्षा छ। आइजेनकोट वा नेतन्याहूले तोकिएको समयभित्र सरकार बनाउन नसके राष्ट्रपतिले अर्को नेतालाई अवसर दिन सक्छन्। सबै प्रयास असफल भए नयाँ चुनाव हुन सक्छ।

नेतन्याहूको गठबन्धनलाई बढी सिट

२७ अक्टोबरमा भएको चुनावमा नेतन्याहूको लिकुड दलले २७ सिट जितेर सबैभन्दा ठूलो दल बन्यो। तर गठबन्धनमा रहेका धार्मिक र राष्ट्रवादी दलहरू जोड्दा पनि कुल सिट संख्या ५३ मात्रै पुग्यो।

आइजेनकोटको गठबन्धनमा रहेका चार दलले ४८ सिट जिते। यो गठबन्धनमा मध्यमार्गी, वामपन्थी र दक्षिणपन्थी दलहरू छन्। चुनावमा अरब दलहरूले कीर्तिमानी १९ सिट पाए।